Fakt, że żyjemy coraz dłużej powoduje, że częściej spotykamy się z zaburzeniami pamięci i zaburzeniami poznawczymi. Nawet osoby w wieku podeszłym posiadają w zasadzie dobrą pamięć, ale jej nieznaczne osłabienie u osób starszych uznawane jest za stan fizjologiczny. Tym niemniej wraz z wiekiem zwiększa się ilość osób, u których stwierdza się osłabienie pamięci. Ludzie ci żyją i pracują pośród nas.
Stan czynności poznawczych istniejący pomiędzy normalnymi procesami starzenia się z jednej strony, a otępieniem nazywamy łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (ŁZP). Zjawisko to określane jest także jako łagodne, starcze zapominanie lub zaburzenia pamięci związane z wiekiem, izolowane zaburzenia pamięci, pogorszenie sprawności intelektualnej związane z wiekiem, zaburzenia poznawcze bez otępienia.
Na obraz kliniczny łagodnych zaburzeń poznawczych składają się zaburzenia pamięci i koncentracji uwagi, osłabienie zdolności logicznego myślenia, zaburzenia w prawidłowej ocenie sytuacji, osłabienie zdolności rozwiązywania problemów, osłabienie zdolności posługiwania się nowymi przedmiotami.
Łagodne zaburzenia poznawcze definiowane są następująco (Petersem 2001):
- skargi na zaburzenia pamięci potwierdzone przez informatora
- deficyt pamięci większy niż odpowiedni do wieku i wykształcenia
- prawidłowe ogólne funkcjonowanie poznawcze
- niezaburzona codzienna aktywność życiowa
- brak otępienia.
Ich rozpoznawanie wyklucza stwierdzenie w wywiadzie: choroby neurologicznej, choroby psychiatrycznej (zwłaszcza depresji), innych chorób układowych uszkadzających OUN, urazu głowy, niedorozwoju, uzależnień.
Współcześnie problem ten uznawany jest za ogólnospołeczny. W Polsce osoby powyżej 60 roku życia stanowią 16,7% populacji. Ocenia się, że łagodne zaburzenia poznawcze występują czterokrotnie częściej niż otępienie. Ale jedynie 10% chorych jest z tego powodu leczonych i pozostaje pod opieką lekarską. ŁZP często mają charakter odwracalny i poddają się leczeniu (np. w depresji). Ich monitorowanie sprzyja także wcześniejszemu wykrywaniu choroby Alzheimera i otępienia naczyniowego.
Powoduje także, że osoby nimi dotknięte mają dłuższy okres pracy zawodowej. Wczesna opieka medyczna przyczynia się do poprawy jakości życia chorych i sprzyja skutecznemu leczeniu choroby podstawowej np. zapalnej,niedoborowej (wit.B12, pirydoksyny), a ujawniającej się zaburzeniami poznawczymi.
Niejednokrotnie osoby te same zdają sobie z tego sprawę i fakt ten ukrywają przed otoczeniem. Łagodne, uogólnione zmniejszenie sprawności intelektualnej nie wpływa początkowo na kontakty społeczne i zdolność wykonywania pracy zawodowej w większym stopniu, niż można się spodziewać w danym wieku. Powoduje to, że przez dłuższy czas pozostają one niezauważone. Pierwszym objawem ich istnienia, na który zwracają uwagę najbliżsi, to częste zbywanie prostych pytań i zaniedbywanie czynności życia codziennego (mycia, ubierania się, czytania). Częstokroć rodzina i najbliżsi zwracają uwagę na pojawienie się zaburzeń pamięci i zachowania u osoby dotychczas aktywnej w życiu codziennym. Z uwagi na zwiększone ryzyko otępienia w tej grupie osób istnieje pilna potrzeba zwiększenia wykrywalności i monitorowania zaburzeń poznawczych. Epidemiologia łagodnych zaburzeń poznawczych jest mało poznana. Szacuje się, że w grupie osób powyżej 60 lat otępienie występuje u 3% z nich, a w grupie osób powyżej 80 lat aż u 85%. Na ich rozwój dominujący wpływ mają czynniki indywidualne i kulturowo-społeczne np. wiek, rodzaj osobowości, wykształcenie, status społeczny i indywidualna sprawność intelektualna oraz występowanie schorzeń ogólnoustrojowych, takich jak nadciśnienie tętnicze, choroby serca oraz innych. Nie mniej istotny jest wpływ czynników środowiskowych.